Từ ngày 01/01/2026, các doanh nghiệp xuất khẩu thép sang thị trường EU sẽ chính thức bước vào giai đoạn mua và nộp chứng chỉ CBAM. Giai đoạn chuyển tiếp (kết thúc vào 31/12/2025) chỉ yêu cầu báo cáo phát thải mà không tốn phí, nhưng đây là “thời điểm vàng” để doanh nghiệp chuẩn bị. Việc nắm rõ các mốc thời gian quan trọng, đặc biệt là kỳ hạn nộp CBAM certificate 2027 đầu tiên, sẽ giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt nặng nề và duy trì lợi thế cạnh tranh tại thị trường trọng điểm này.
Tại Công Ty Sắt Thép Đức Minh Khôi, chúng tôi hiểu rằng bên cạnh chất lượng thép, sự tuân thủ pháp lý quốc tế là yếu tố sống còn của chuỗi cung ứng hiện đại.
Lộ trình CBAM cho ngành thép: Doanh nghiệp cần làm gì trước cột mốc 2026?
Câu trả lời nhanh: Doanh nghiệp cần hoàn thiện hệ thống báo cáo dữ liệu phát thải trong năm 2025. Từ 01/01/2026, nghĩa vụ tài chính bắt đầu phát sinh, và hạn chót nộp chứng chỉ CBAM lần đầu tiên sẽ là tháng 9/2027.
Giai đoạn chuyển tiếp (đến hết 31/12/2025): Chỉ kê khai, chưa mua chứng chỉ
Đây là giai đoạn “chạy đà” quan trọng. Hiện tại, các doanh nghiệp nhập khẩu thép vào EU phải thực hiện báo cáo khí thải CBAM hàng quý. Tuy chưa phải trả tiền mua chứng chỉ, nhưng nếu báo cáo sai lệch hoặc thiếu dữ liệu, doanh nghiệp sẽ bị đưa vào “danh sách đen” rủi ro cao của cơ quan thẩm quyền EU.
- Nhiệm vụ chính: Thu thập dữ liệu phát thải thực tế (Actual Data) thay vì dùng giá trị mặc định.
- Rủi ro: Từ tháng 7/2024, EU đã hạn chế việc sử dụng giá trị mặc định. Doanh nghiệp không có dữ liệu thực tế sẽ gặp khó khăn lớn khi kê khai trong giai đoạn chính thức.
Cột mốc 01/01/2026: Chính thức mua và nộp chứng chỉ CBAM cho hàng hóa nhập khẩu
Bắt đầu từ ngày đầu tiên của năm 2026, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) chuyển sang giai đoạn vận hành chính thức (Definitive Period). Mọi lô hàng thép nhập khẩu vào EU từ thời điểm này đều sẽ bị tính phí carbon dựa trên lượng phát thải carbon tích hợp.
Mặc dù nghĩa vụ tài chính bắt đầu từ 2026, nhưng việc thanh toán thực tế (thông qua việc nộp chứng chỉ) sẽ diễn ra vào năm sau đó. Đây là lý do từ khóa “CBAM certificate 2027” trở nên cực kỳ quan trọng – đó là năm đầu tiên dòng tiền thực sự phải chi ra.
Giai đoạn vận hành toàn diện (từ 2026 – 2034): Tỷ lệ phân bổ miễn phí giảm dần về 0%
Chi phí tuân thủ CBAM sẽ không cố định mà tăng dần theo thời gian. EU sẽ cắt giảm dần lượng hạn ngạch miễn phí (free allowances) cho các nhà sản xuất thép nội khối trong hệ thống EU ETS, đồng thời tăng tương ứng nghĩa vụ CBAM đối với hàng nhập khẩu.
Lộ trình cắt giảm dự kiến:
- 2026: Giảm 2.5%
- 2027: Giảm 5%
- 2028: Giảm 10%
- …
- 2034: Giảm 100% (Doanh nghiệp phải trả phí cho 100% lượng phát thải).
Hướng dẫn mua chứng chỉ CBAM từ 2026: Quy trình và những điều cần biết
Câu trả lời nhanh: Chứng chỉ CBAM được mua trên nền tảng tập trung của EU với giá neo theo thị trường EU ETS. Doanh nghiệp cần đăng ký tài khoản, khai báo lượng phát thải hàng năm và nộp lại số chứng chỉ tương ứng trước hạn chót quy định.
Chứng chỉ CBAM là gì và giá được tính như thế nào?
Chứng chỉ CBAM (CBAM Certificate) là một chứng chỉ kỹ thuật số tương ứng với 1 tấn khí thải CO2e có trong hàng hóa nhập khẩu. Khác với thị trường carbon tự nguyện, giá chứng chỉ CBAM không do doanh nghiệp thương lượng mà được Ủy ban Châu Âu (EC) ấn định dựa trên giá đấu giá trung bình của hạn ngạch EU ETS.
- Trong năm 2026: Giá chứng chỉ có thể được tính dựa trên mức trung bình hàng quý của giá EU ETS.
- Từ năm 2027 trở đi: Giá sẽ được tính theo mức trung bình hàng tuần, phản ánh sát hơn biến động thị trường.
Điều này có nghĩa là chi phí tuân thủ CBAM sẽ biến động liên tục. Các nhà quản lý tài chính cần theo dõi sát sao thị trường carbon Châu Âu để chọn thời điểm mua hợp lý nhất, tránh mua đỉnh giá.
Quy trình 4 bước để mua và khai báo chứng chỉ CBAM cho lô hàng thép
Để đảm bảo dòng chảy hàng hóa không bị gián đoạn, doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần tuân thủ quy trình sau:
- Đăng ký trạng thái “Người khai báo CBAM được ủy quyền” (Authorized CBAM Declarant): Trước khi nhập khẩu lô hàng đầu tiên của năm 2026, nhà nhập khẩu phải đăng ký trên hệ thống CBAM Registry. Nếu không có trạng thái này, hàng hóa có thể bị chặn tại biên giới.
- Tính toán và Xác minh khí thải: Thu thập dữ liệu từ nhà máy sản xuất (ví dụ: nhà máy thép tại Việt Nam), tính toán tổng lượng phát thải trực tiếp và gián tiếp. Dữ liệu này phải được một đơn vị độc lập (Verifier) được EU công nhận xác minh.
- Mua chứng chỉ CBAM: Doanh nghiệp mua chứng chỉ trên nền tảng chung. Bạn có thể mua rải rác trong năm để tích lũy hoặc mua một lần vào cuối kỳ (tuy nhiên rủi ro giá tăng cao).
- Nộp (Surrender) chứng chỉ: Vào cuối kỳ hạn, doanh nghiệp nộp lại số lượng chứng chỉ tương ứng với lượng phát thải đã khai báo. Số chứng chỉ dư thừa có thể được EU mua lại (với số lượng giới hạn, thường là 1/3 tổng số đã mua) hoặc bị hủy bỏ sau ngày 30/6 năm sau.
Thời điểm nộp tờ khai và chứng chỉ CBAM hàng năm là khi nào?
Đây là thông tin quan trọng nhất liên quan đến CBAM certificate 2027.
- Tờ khai CBAM hàng năm: Phải nộp chậm nhất vào ngày 31 tháng 5 của năm sau năm nhập khẩu.
- Thời điểm nộp chứng chỉ (Surrender): Theo các quy định cập nhật mới nhất từ gói đơn giản hóa của EU (Omnibus simplification package), hạn chót nộp chứng chỉ cho lượng phát thải của năm 2026 là 30 tháng 9 năm 2027.
| Năm nhập khẩu hàng hóa | Thời điểm tính phí | Hạn chót nộp chứng chỉ (Surrender) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 2026 | Bắt đầu tính | 30/09/2027 | Lần đầu tiên phải nộp chứng chỉ (CBAM certificate 2027) |
| 2027 | Tiếp tục | 30/09/2028 | Giá chứng chỉ tính theo tuần |
| 2028 | Tiếp tục | 30/09/2029 | Tỷ lệ miễn phí giảm sâu hơn |
Lưu ý: Doanh nghiệp cần theo dõi sát các văn bản hướng dẫn thi hành cuối cùng vì EU có thể điều chỉnh nhẹ về ngày tháng cụ thể.
Giải pháp tuân thủ CBAM hiệu quả: Biến thách thức thành lợi thế cạnh tranh
Câu trả lời nhanh: Để tối ưu chi phí, doanh nghiệp cần chủ động kiểm kê khí nhà kính ngay từ bây giờ, lựa chọn đơn vị xác minh uy tín và xây dựng lộ trình giảm phát thải dài hạn.
Chủ động kiểm kê khí nhà kính và tính toán phát thải carbon tích hợp
Đừng đợi đến năm 2026 mới bắt đầu. Tại Đức Minh Khôi, với kinh nghiệm phân phối thép cho nhiều dự án lớn, chúng tôi nhận thấy các nhà thầu quốc tế ngày càng khắt khe về nguồn gốc “thép xanh”.
Doanh nghiệp cần thiết lập quy trình nội bộ để theo dõi phát thải carbon tích hợp trên từng tấn thép hình, thép tấm hay thép ống. Việc này bao gồm cả phát thải trực tiếp từ lò nung và phát thải gián tiếp từ lượng điện tiêu thụ. Hệ thống dữ liệu minh bạch sẽ giúp quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả và tránh bị EU áp mức phát thải mặc định (thường rất cao và gây thiệt hại tài chính lớn).
Lựa chọn đơn vị xác minh (verifier) được EU công nhận
Trong giai đoạn chính thức, báo cáo tự khai là không đủ. Bạn bắt buộc phải có xác nhận của bên thứ ba. Hãy tìm kiếm và làm việc sớm với các tổ chức đánh giá sự phù hợp để đảm bảo xác minh khí thải được chấp nhận. Việc này tránh tình trạng “nước đến chân mới nhảy”, khi các đơn vị kiểm toán bị quá tải vào mùa báo cáo năm 2027.
Xây dựng chiến lược giảm phát thải carbon để tối ưu chi phí tuân thủ CBAM
Cách duy nhất để giảm số tiền phải mua chứng chỉ CBAM là giảm lượng khí thải thực tế.
- Tối ưu hóa quy trình sản xuất, cải tiến công nghệ lò cao.
- Sử dụng năng lượng tái tạo (điện mặt trời áp mái nhà xưởng).
- Sử dụng nguyên liệu đầu vào tái chế (thép phế liệu) để giảm định mức carbon.
Lộ trình áp dụng CBAM đã rõ ràng, hành động ngay hôm nay
Lộ trình áp dụng CBAM đã rõ ràng, theo đó nghĩa vụ mua chứng chỉ cho hàng thép vào EU sẽ bắt đầu tính toán từ năm 2026 và kỳ hạn thanh toán lớn đầu tiên là CBAM certificate 2027 (tháng 9/2027). Doanh nghiệp cần hành động ngay từ bây giờ, tận dụng giai đoạn chuyển tiếp để hoàn thiện quy trình báo cáo, tính toán phát thải và lên kế hoạch tài chính. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng hôm nay chính là chìa khóa để đảm bảo hoạt động xuất khẩu bền vững và không bị gián đoạn trong tương lai.
Nếu quý khách hàng đang tìm kiếm nguồn cung cấp sắt thép xây dựng uy tín, đảm bảo chất lượng và có tư duy dài hạn về phát triển bền vững, hãy liên hệ với Công Ty Sắt Thép Đức Minh Khôi. Với 15 năm kinh nghiệm và là đại lý chính thức của các thương hiệu lớn như Hòa Phát, Pomina, chúng tôi cam kết đồng hành cùng sự thành công của quý đối tác.
Thông tin liên hệ:
- Địa chỉ: 48A Đường 22, Phước Long B, Thủ Đức, Hồ Chí Minh
- Hotline: 0907.252.666
- Zalo: 0907.252.666